NWS prijs

Watertorenprijs 2010

Met groot genoegen looft het bestuur van de Nederlandse Watertoren Stichting de watertorenprijs 2010 uit aan Anne-Marie Wegh en Werner Bremer, de eigenaren van de Delftse watertoren, voor de schitterende herbestemming van de toren. In één groot gebaar biedt een elegante witte ruimtelijke structuur plaats aan een aantal ruimten en de verticale ontsluiting. De ingreep respecteert niet alleen de bestaande kwaliteiten, maar versterkt ze en maakt ze toegankelijk voor het publiek.

Achtergrond
De watertoren aan het Kalverbos in Delft werd gebouwd in 1896 naar ontwerp van de toenmalige stadsarchitect M.A.C. Hartman. De toren is 29 meter hoog en herbergt een Intze 2 reservoir met een inhoud van 600 m3. Dit plaatstalen reservoirtype wordt gekenmerkt door een vernuftige vorm, die de krachten van de wisselende hoeveelheid water in het reservoir optimaal overbrengt op de draagconstructie van baksteen. In Nederland is dit reservoirtype zeldzaam, het is zes keer toegepast waarvan er nog twee bestaan. De toren heeft de status van rijksmonument. Ze is gebouwd in de voor die tijd karakteristieke, aan de Neo-Hollandse Renaissance verwante, bouwstijl. Het uiterlijk is nog in de oorspronkelijke staat. In 1908 is een betonnen tussenvloer in de schacht aangebracht. Tot 1996 was de toren in bedrijf ten behoeve van de Delftse drinkwatervoorziening.
De toren is herbestemd tot welness centrum en waterwinkel. Met het plan voor deze nieuwe functie verwierven de eigenaren de toren in 2005 van de gemeente Delft die een prijsvraag uitschreef voor de herbestemming. Nadat de prijswinnaar er niet in slaagde om zijn plannen te realiseren, kregen de huidige eigenaren alsnog de kans hun prijsvraaginzending te realiseren.

Motivatie
Architect Ana Rocha van Rocha Tombal architecten slaagde er op overtuigende wijze in om de lastige opgave tot een inspirerend resultaat te brengen. De verschillende functies van de nieuwe bestemming zijn ondergebracht in een nieuw volume dat 'los' in de toren is geplaatst. De nieuwe toevoeging onderscheidt zich van de bestaande constructie van de toren door de witte kleur, de gladde afwerking en de vrije vorm. Door dat contrast worden beide, bestaand en nieuw, versterkt. Het karakter en de ruimtelijkheid van de bestaande watertoren zijn optimaal ervaarbaar gemaakt voor de bezoeker van het welness-centrum. De route door de sculptuur naar het reservoir is een bijzondere ruimtelijke ervaring. Ze voert langs een tweetal meditatieruimten, elk met een geheel eigen sfeer, en eindigt in de overweldigende ruimtelijkheid van het reservoir. Met enkele trefzekere ingrepen zoals de doorsnijdingen van de reservoirwand ter plaatse van enkele bestaande ramen, stroomt het daglicht binnen en wordt de ruimte bruikbaar gemaakt als ontmoetingsruimte. Het is jammer dat de bijzondere reservoirbodem niet ervaarbaar is in het reservoir. Alle installaties en voorzieningen zijn onzichtbaar opgenomen in het nieuwe volume. Tegelijkertijd is schijnbaar en passant ook het probleem van de vluchtroute opgelost door de sculptuur conform de brandweereisen brandwerend uit te voeren.
Het uiterst zorgvuldige ingetogen ontwerp levert een unieke huisvesting op voor de nieuwe functie die geïnspireerd is op de bestaande kwaliteiten van de toren die op hun beurt niet alleen gerespecteerd worden maar ook toegankelijk gemaakt worden voor de bezoekers. Daarmee is deze herbestemming een lichtend voorbeeld voor de wijze waarop bestaande waardevolle gebouwen voor een nieuwe functie benut kunnen worden.
De herbestemming zou naar het oordeel van de Nederlandse Watertoren Stichting nog een extra dimensie kunnen krijgen door de parel die nu geheel schuilgaat achter het onveranderde uiterlijk te introduceren bij de passant. Dat zou kunnen gebeuren door een passende herinrichting van het maaiveld op even ingetogen wijze als in het interieur.

Beoordelingscriteria
Het bestuur van de Nederlandse Watertoren Stichting (NWS) hanteert de volgende vier criteria bij het vaststellen van de kwaliteit van de herbestemming: het respecteren van de bestaande kwaliteiten; de meerwaarde van de herbestemming: is er sprake is van een toegevoegde kwaliteit die berust op de combinatie van oud en nieuw; de functionaliteit van de herbestemming, ofwel is er sprake van een passende huisvesting voor de nieuwe functie in het herbestemde bouwwerk en tenslotte de duurzaamheid van de herbestemming. De herbestemde watertoren van Delft scoort hoog op alle criteria.

De watertorenprijs 2010 is ter beschikking gesteld door Evides Waterbedrijf.