Open Watertorens

Welkom in de Watertoren van Aalsmeer!

U betreedt een Rijksmonument van bijna 80 jaar oud (bouwjaar 1928). De Watertoren van Aalsmeer is gebouwd om inwoners van Aalsmeer e.o. van drinkwater te (helpen) voorzien. De toren is zo’n vijftig meter hoog en gebouwd in de zogeheten Art Deco stijl. Ontwerper van de Watertoren is ir. H(endrik) Sangster die meerdere watertorens in Nederland bouwde. Hij had een eigen stijl die erg gewaardeerd werd. Het is dan ook zo dat de Watertoren van Aalsmeer geldt als één van de mooiste van ons land.

Sinds 2007 mag de Stichting Initiatiefgroep Aalsmeer 2000 de Watertoren beheren. Zij draagt zorg voor het buitenterrein rondom de Watertoren en ontvangt meerdere malen per jaar een groot aantal belangstellenden tijdens de Open Dagen. Onder andere opent de Watertoren zijn deuren op de nationale Monumentendag.

Gemeente Aalsmeer is eigenaar van de Watertoren. Door de Aalsmeerse gemeenteraad is besloten (en daarna is het officieel vastgelegd) dat de Watertoren niet commercieel geëxploiteerd mag worden maar toegankelijk moet blijven voor publiek. Er mag weinig tot niets aan de toren veranderd of aangepast worden dat het historische aspect geweld aan doet. De gemeentelijke monumentencommissie ziet er zorgvuldig op toe dat de Watertoren in authentieke staat blijft. Wel zijn er aanpassingen in de toren gedaan om alle veiligheid te betrachten voor de klim naar boven. De leuningen aan de trappen zijn verhoogd en bovenop de toren is de buitenmuur met een enkel hekwerk hoger gemaakt.

Er is natuurlijk in 80 jaar veel gebeurd. Ook de Watertoren van Aalsmeer kende eigenlijk een roerige geschiedenis. Want het had niet veel gescheeld of de toren was in particuliere handen gekomen. Gelukkig is dat niet gebeurd. Hieronder vindt u wat ‘feitjes’ over de mooie Watertoren aan de Westeinderplassen.

Geschiedenis watervoorziening
De Watertoren van Aalsmeer was in zijn vroegere jaren de enige in het gebied Aalsmeer, Bennebroek, Haarlemmerliede, Spaarnwoude, Haarlemmermeer Uithoorn en Vogelenzang. Er was een groepswatervoorziening die was aangesloten op het hoofdbuizennet. Het PWN kocht het water van de Gemeentewaterleidingen van Amsterdam. Dat werd geleverd aan twee stations: het opjaagpompstation van Amsterdam in Noordelijk Haarlemmermeer en het pompstation Leiduin in de gemeente Bloemendaal. Voor dit district is in 1928 deze watertoren gebouwd.

Bouw toren
De bouw van de toren is na onderhandse aanbesteding uitgevoerd door de Hollandse Maatschappij tot het Uitvoeren van Werken in Gewapend Beton, olv Ir. B.F. van Nievelt.
Eigenlijk had de plek waar de watertoren is gebouwd niet de voorkeur. De keuze was de Hornmeerpolder. De grond hier was veel te laag gelegen en aangezien de toren boven N.A.P. (fundering) moest komen te staan is de huidige locatie een besparing van de bouwkosten geweest.
De watertoren rust op een houten paalfundering van 452 masten, elk 15 meter lang. Er zijn twee reservoirs met een inhoud van 480 m2 resp. 540 m2. en onder de begane vloer is nog een reservoir van 160 m2.
De bliksembeveiliging is volgens het kooisysteem uitgevoerd waarin het wapeningsijzer van de kolommen is opgenomen.

Hoe werkte een watertoren?
De watertoren van Aalsmeer behoorde tot de vele drinkwatertorens. De waterreservoirs in de toren stonden rechtstreeks in verbinding met het waterleidingnet en zorgden voor druk op de leidingen. Het water in de grote bakken was eigenlijk een grote voorraad in tijden van nood.
Watertorens werden sinds eind 20e eeuw gebouwd tot wel in 1960 aan toe. Er zijn wel ruim 200 torens gebouwd in ons land en meestal met een prachtig uiterlijk. Meer over watertorens leest u op de website: www.watertorens.nl van de Nederlandse Watertoren Stichting.

Uit bedrijf
Watertorens waren voorheen (in de vorige eeuw) bittere noodzaak.
Velen zijn gebouwd eind jaren 20e eeuw tot in de jaren 60 van de vorige eeuw aan toe. Op een gegeven moment werden ze stuk voor stuk vervangen door waterkelders. Nu wordt waterdruk op peil gehouden door elektronisch geregelde pompinstallaties.
De watertoren van Aalsmeer was in gebruik tot halverwege de jaren negentig.
Midden jaren negentig gingen geruchten dat de PWN de toren wilde verkopen. De gemeente Aalsmeer had echter geen geld en juichte (!) destijds particulier initiatief toe. Het waterstation in Hoofddorp was destijds nog in aanbouw en de PWN liet weten tot de oplevering van dit waterstation de toren zeker niet te zullen verkopen.
De toren heeft te koop gestaan voor 1 gulden maar investering van vele tonnen was nodig.
In 1996 ging een aantal watertorens in Noord-Holland de verkoop in, w.o. die van Aalsmeer. De verkoop zou gaan via een makelaar waar een gedegen goed onderbouwd plan ingediend moest worden.
Elders in het land kregen rond die tijd watertorens (170 door waterleidingbedrijven gebouwd) andere bestemmingen. U moet dan denken aan een kantoor, woongelegenheid, klimwand, restaurant of museum.
De Watertoren in Aalsmeer kwam in handen van het Nutsbedrijf. Het plan was om een museum en voorlichtingscentrum voor energiebesparing te vestigen. De cultuurhistorische waarde vond het Nutsbedrijf belangrijk. Bij andere ‘partijen’ borrelden veel ideeën op. De toren ‘ging’ echter naar het Nutsbedrijf. Een aantal jaren later had het Nutsbedrijf nog steeds geen invulling weten te geven aan de toren.
Gemeente Aalsmeer gaf toen aan zelf de toren te willen kopen. Het idee was om het monument te gaan verhuren. Maar aan wie? Iemand kwam met serieuze plannen om er een hotelkamer in te realiseren. Ook stichting Kunst en Cultuur Aalsmeer (KCA) wilde de toren graag huren voor het houden van exposities. Er was ook een plan om een glazen restaurant aan de toren vast te bouwen en een duikschool intrek te laten nemen. De gemeenteraad heeft uiteindelijk gezegd: de Watertoren moet publiek bezit blijven. Bovendien is de locatie voor heel veel doeleinden niet goed geschikt. Het is bijvoorbeeld te vochtig voor schilderijen. Ook zijn er geen ramen op de begane vloer en is het er gedurende de meeste maanden klam en koud.

Getallen en feiten
Bouwjaar: 1928
Ontwerper: Ir. H(endrik).Sangster.
Eigenaar: Gemeente Aalsmeer. Voorheen: Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland
Hoogte: ca. 50 meter
Aantal traptreden: 197
Koperen dakbedekking
Stijl: Art Deco
Bijzonder aan deze watertoren: Zeldzame toepassing van twee hoogreservoirs en zijn beeldbepalende locatie.
De toren maakt de indruk geheel vierkant te zijn maar ter hoogte van het reservoir is de doorsnede van de buitenmuur vrijwel rond.
Rijksmonument sinds 2002.

Wat gebeurt er nu in de Watertoren?
Zoals verteld is de toren nu in beheer van stichting Initiatiefgroep Aalsmeer 2000. Zij organiseert een aantal maal per jaar Open Dagen. Voor een klein bedrag mogen mensen naar boven om van het uitzicht te genieten. De toren staat ’s avonds ook mooi in (gedempt) licht. Ook daarvoor heeft de stichting, met behulp van sponsors en donateurs, zorg gedragen. Twaalf lampen in het gras lichten de oude toren aan.
Volgend jaar is het ‘jubileumjaar’ (80 jaar oud). Het is ook het jaar waarin aan de toren groot onderhoud wordt gepleegd.
Trouwparen kiezen de toren wel uit voor hun fotoreportage en ook gaan groepen van de basisscholen naar boven. De gemeente heeft besloten dat er een webcam op de toren mag worden geplaatst. Hierdoor is het mogelijk via internet van het uitzicht te genieten. Ten slotte zullen in de Watertoren exposities worden gehouden op de begane grond.

Informatie stichting Initiatiefgroep Aalsmeer 2000 kunt verkrijgen via telefoon:
06-51094994 of 06-50284402. U kunt donateur worden van de stichting vanaf
15 euro per jaar.

Entree Watertoren: volwassenen 2 euro en kinderen tot 12 jaar 1 euro.